İçeriğe geç

Otopilot Nedir? Uçakta Otopilot Nasıl Çalışır?

Uçaklar ve Uçuş 3 dk okuma

Otopilot Nedir? Uçakta Otopilot Nasıl Çalışır?

Otopilot, uçağın yönünü, irtifasını ve hızını pilotun belirlediği değerlere göre koruyan otomatik uçuş kontrol sistemidir. Uçağı kendi başına uçuran bir akıl değildir; pilotun verdiği komutları kesintisiz ve hassas biçimde uygulayan bir yardımcıdır. Uçuşun sorumluluğu her an kokpitteki iki pilottadır.

Otopilot nedir, ne işe yarar?

Saatlerce süren bir uçuşta irtifayı birkaç metre, yönü bir derece hassasiyetle elle korumak yorucudur. Otopilot bu tekrarlayan işi üstlenir. Böylece pilotlar dikkatlerini hava durumunu izlemeye, yakıtı takip etmeye, hava trafik kontrolüyle haberleşmeye ve bir sonraki aşamayı planlamaya verebilir. Sistem aynı zamanda daha yumuşak bir uçuş ve daha düşük yakıt tüketimi sağlar.

Uçakta otopilot nasıl çalışır?

Sistem üç parçadan oluşur: uçağın konumunu, hızını ve duruşunu ölçen algılayıcılar; bu veriyi hedef değerlerle karşılaştıran bilgisayarlar; ve kumanda yüzeylerini hareket ettiren motorlar. Bilgisayar, ölçülen değer ile istenen değer arasındaki farkı saniyede pek çok kez hesaplar ve farkı kapatacak küçük düzeltmeler yapar.

Pilot otopilota iki yoldan komut verir. Birincisi, kokpitin üst bölümündeki seçicilerden yön, irtifa, hız ve tırmanma oranı gibi değerleri doğrudan girmektir. İkincisi, uçuş yönetim bilgisayarına önceden yüklenmiş rotayı izlemesini istemektir. İkinci durumda sistem, rotadaki noktaları sırayla takip eder ve dönüşleri kendisi yapar.

Otopilotun yaptıkları: Değerleri korur, Rotayı izler, Karar vermez, Kalkış elle, Otomatik iniş

Otopilot neleri yapamaz?

  • Hava trafik kontrolüyle konuşamaz, verilen talimatı kendiliğinden uygulayamaz.
  • Fırtına bulutunun çevresinden dolaşmaya ya da türbülans nedeniyle irtifa değiştirmeye kendi karar veremez.
  • Arıza durumlarında kontrol listelerini uygulayamaz, yedek havalimanı seçemez.
  • Yerde taksi yapamaz; uçağı körükten piste pilot götürür.

Kısacası otopilot nasıl uçulacağını uygular, ne yapılacağına pilot karar verir.

Kalkış ve iniş otopilotla mı yapılır?

Kalkış her zaman elle yapılır. Otopilot genellikle kalkıştan kısa süre sonra, uçak dengeli tırmanışa geçtiğinde devreye alınır. İnişlerin büyük çoğunluğu da elle tamamlanır: pilot, pistten birkaç yüz metre yukarıda otopilotu kapatıp kumandayı alır.

Otomatik iniş, sis gibi görüşün çok düşük olduğu durumlar için vardır. Bunun için hem uçağın hem pistin gerekli donanıma, hem de ekibin bu iniş türü için yetkiye sahip olması gerekir. Otomatik inişte de pilotlar sistemi an be an izler ve her an devralmaya hazır bekler.

Uçuşlarda otopilot teknolojisinin kullanımına ne derece güveniyorsunuz?

Otopilot arızalanırsa ne olur?

Yolcu uçaklarında birden fazla otopilot bulunur; biri devreden çıkarsa diğeri kullanılır. Hepsi devre dışı kalsa bile uçak elle uçurulur. Pilotlar elle uçuş becerilerini korumak için düzenli olarak simülatör eğitimi alır ve uygun koşullarda yaklaşmaları elle yapar. Sistem devreden çıktığında kokpitte sesli bir uyarı çalar; kumanda hiçbir zaman sahipsiz kalmaz.

Türbülansta otopilot kapatılır mı?

Çoğunlukla açık kalır. Otopilot, sarsıntıda uçağın duruşunu koruyacak özel bir kipte çalışabilir. Çok şiddetli durumlarda pilot kumandayı devralmayı tercih edebilir. Karar uçak tipinin kurallarına ve kaptanın değerlendirmesine bağlıdır.

Pilotlar uçuş boyunca ne yapar?

Otopilot açıkken kokpitteki iş bitmez. Pilotlar sistemleri ve yakıtı izler, rota üzerindeki hava durumunu değerlendirir, telsiz frekanslarını takip eder, olası bir acil durumda hangi havalimanına gidileceğini sürekli günceller ve inişe hazırlanır. Bir pilot uçuşu izlerken diğeri haberleşmeyi yürütür; görevler uçuş boyunca paylaşılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Otopilot varken neden iki pilot gerekir?

Karar verme, haberleşme, izleme ve olağan dışı durumların yönetimi insan işidir. İki pilot birbirinin yaptığını çapraz kontrol eder.

Otopilot ne zaman icat edildi?

İlk örnekler yirminci yüzyılın başında, jiroskopla çalışan basit dengeleme sistemleri olarak ortaya çıktı. Bugünkü sistemler bunların bilgisayarlı devamıdır.

Otopilot yalnız uçaklarda mı var?

Hayır. Gemilerde de rotayı koruyan benzer sistemler kullanılır. Otomobillerdeki sürüş destek sistemleri ise farklı bir teknolojidir ve sürücünün dikkatini gerektirir.

Bunlar da işine yarayabilir


süperbahis giriş güncel