İçeriğe geç

Kara Kutu Nedir? Uçaklardaki Kara Kutu Ne İşe Yarar?

Uçaklar ve Uçuş 3 dk okuma

Kara Kutu Nedir? Uçaklardaki Kara Kutu Ne İşe Yarar?

Kara kutu, uçaklarda bulunan iki kayıt cihazının halk arasındaki ortak adıdır: uçuş veri kaydedici ve kokpit ses kaydedici. Birincisi uçağın hızını, irtifasını, motor değerlerini ve kumanda hareketlerini; ikincisi kokpitteki konuşmaları ve sesleri kaydeder. Adının aksine rengi siyah değil, parlak turuncudur.

Kara kutu ne işe yarar?

Amacı, bir kaza ya da ciddi olaydan sonra ne olduğunu anlamaktır. Kaza araştırmacıları kayıtlardan uçağın son dakikalarını saniye saniye yeniden kurar: hangi sistem ne zaman uyarı verdi, pilotlar ne yaptı, uçak nasıl tepki verdi. Bulgular suçlu aramak için değil, aynı olayın yeniden yaşanmasını önleyecek dersleri çıkarmak için kullanılır. Havacılığın bugünkü emniyet düzeyinde bu kayıtların payı büyüktür.

Kara kutu neleri kaydeder?

  • Uçuş veri kaydedici: Zaman, irtifa, hız, yön, uçağın duruşu, motor gücü, flap ve iniş takımı konumu, otopilot durumu, kumanda girişleri ve yüzlerce başka değişken. Modern cihazlar en az 25 saatlik veriyi saklar.
  • Kokpit ses kaydedici: Pilotların konuşmaları, telsiz haberleşmesi, kokpit kapısının sesi, uyarı sesleri ve ortamdaki diğer sesler. Kayıt sürekli döner; yeni kayıt en eskisinin üzerine yazılır.

Bazı uçaklarda iki işlev tek bir cihazda birleştirilir ve yedeklilik için uçakta bu cihazdan iki tane bulunur.

Kara kutu hakkında: İki ayrı cihaz, Rengi turuncu, Kuyrukta durur, Dayanıklı, Sinyal verir

Kara kutu neden turuncu?

Cihazın gövdesi, enkaz arasında ve su altında kolay fark edilsin diye parlak turuncu boyanır ve üzerine yansıtıcı şeritler yapıştırılır. “Kara kutu” adının nereden geldiği kesin değildir. Yaygın açıklamalardan biri ilk örneklerin koyu renkli kutularda olması, bir diğeri ise mühendislikte iç işleyişi dışarıdan görülmeyen aygıtlara bu adın verilmesidir.

Kara kutu uçağın neresinde?

Kaydediciler çoğunlukla uçağın kuyruk bölümüne yerleştirilir. Bunun nedeni, kazalarda ilk darbeyi genellikle ön bölümün alması ve kuyruğun en az hasar gören kısım olmasıdır. Kokpitteki mikrofonlar ve uçağın dört bir yanındaki algılayıcılar kablolarla kuyruktaki cihaza bağlanır.

Kara kutu ne kadar dayanıklı?

Kayıtların tutulduğu bellek birimi, çelik ya da titanyumdan yapılmış, ısı yalıtımlı bir zırhın içindedir. Cihazlar sertifika alabilmek için çok şiddetli darbe, ezilme, delinme, yüksek sıcaklıkta uzun süreli yangın ve binlerce metre derinlikteki su basıncı testlerinden geçer. Bu sayede kazaların büyük çoğunluğunda bellek okunabilir durumda bulunur.

Uçaklardaki kara kutu sistemlerinin uçuş güvenliğine katkısına güveniyor musunuz?

Kara kutu nasıl bulunur?

Her kaydedicinin üzerinde suyla temas ettiğinde kendiliğinden çalışan bir su altı konum vericisi vardır. Verici, saniyede bir, insan kulağının duyamayacağı frekansta bir sinyal yayar. Pili sinyali haftalarca sürdürür; yeni kurallarla bu süre uzatılmıştır. Arama ekipleri su altı dinleme cihazlarıyla sinyalin kaynağına yönelir. Karada ise cihaz, enkaz içinde rengi ve biçimiyle aranır.

Kayıtlar nasıl okunur?

Bulunan cihaz, kazayı araştıran devletin yetkili kurumuna teslim edilir. Bellek birimi özel laboratuvarda açılır, veriler kopyalanır ve uçuşun canlandırması hazırlanır. Ses kayıtları yazıya dökülür. Kokpit ses kayıtları özel yaşamı ve ekip güvenini korumak için sıkı gizlilik kurallarına tabidir; yalnızca araştırma amacıyla kullanılır.

Kara kutu yalnız kazada mı işe yarar?

Hayır. Havayolları, uçuş verilerini her seferden sonra düzenli olarak indirip inceler. Bu programla sert inişler, hız aşımları ya da dengesiz yaklaşmalar gibi sapmalar kaza olmadan fark edilir ve eğitimde ele alınır. Veriler ayrıca motor ve sistemlerin sağlığını izlemek için bakım birimlerince kullanılır.

Kabin ekibinin konuşmaları da kaydedilir mi?

Kayıt cihazı kokpitteki sesleri alır. Kabin ekibinin kokpitle dâhili telefon üzerinden yaptığı görüşmeler ve kokpite yapılan anonslar kayda girer; kabindeki genel konuşmalar girmez.

Sıkça Sorulan Sorular

Kara kutu uçuş sırasında veri gönderir mi?

Geleneksel cihazlar veriyi yalnızca saklar. Bazı uçaklar seçilmiş verileri uydu üzerinden yere aktarır; bu teknoloji yaygınlaşıyor.

Pilotlar kara kutuyu kapatabilir mi?

Cihazlar motor çalıştığında kendiliğinden kayda başlar; uçuşta kapatılmamaları kuralla zorunludur.

Her uçakta kara kutu var mı?

Ticari yolcu uçaklarında zorunludur. Küçük özel uçaklarda zorunlu olmayabilir.

Bunlar da işine yarayabilir


süperbahis giriş güncel